मन मर्न नदिउँ
सेवा गर्ने मन मर्न नदिउँ,
पवित्र सेवा, जिम्मेवार प्रशासन र नागरिकको भरोसा
अभाव र पीडामा छटपटाइरहेका नागरिकको आशा बनेर
आज पनि हजारौँ डाक्टर, नर्स र स्वास्थ्यकर्मी अगाडि बढिरहेका छन्।
सीमित स्रोत, बढ्दो जनचाप र कठिन परिस्थितिका बीच
उनीहरू जीवन बचाउने आफ्नो धर्म निरन्तर निभाइरहेका छन्।
तर सेवा गर्ने हातमाथि नै अविश्वास, दबाब र आक्रमण बढ्दै जाँदा
प्रश्न केवल स्वास्थ्य क्षेत्रको सुरक्षाको होइन,
यो हाम्रो प्रशासन, राजनीति र सामाजिक संस्कारको पनि प्रश्न हो।
सेवा दिने संस्थामा तोडफोड, स्वास्थ्यकर्मीमाथि हातपात,
राजनीतिक पहुँचका आधारमा नियम मिच्ने प्रवृत्ति
र जिम्मेवारीभन्दा प्रभावलाई ठूलो ठान्ने संस्कारले
नागरिकको भरोसालाई कमजोर बनाइरहेको छ।
राज्यको प्रशासन नागरिकको सेवाका लागि हो,
दल वा व्यक्तिको स्वार्थका लागि होइन।
राजनीति जनताको आवाज बन्नुपर्छ,
प्रशासन निष्पक्षताको आधार बन्नुपर्छ
र सार्वजनिक संस्था सबै नागरिकका लागि समान हुनुपर्छ।
त्यसैले आज हामी सबैले गम्भीर भएर भन्नैपर्छ—
सेवा गर्ने मन मर्न नदिउँ,
सेवा गर्ने हात गल्न नदिउँ।
स्वास्थ्यकर्मीलाई भयमुक्त वातावरण दिऔँ,
प्रशासनलाई राजनीतिक दबाबबाट मुक्त गरौँ,
कानुनको शासनलाई व्यवहारमै स्थापित गरौँ।
गल्ती भए छानबिन होस्,
अन्याय भए न्याय होस्,
तर आक्रोशको नाममा हिंसा र अराजकतालाई स्थान नदिऔँ।
नागरिकले सरकारी कार्यालयमा सेवा लिन जाँदा
सिफारिस, पहुँच वा चिनजान खोज्न नपरोस्।
अस्पतालमा उपचार पाउन
पद, पैसा र राजनीतिक सम्बन्ध निर्णायक नबनोस्।
युवा रोजगारी र अवसरका लागि
प्रणालीसँग निराश भएर विदेशिन बाध्य नहोस्।
विकासका योजना भाषणमा मात्र होइन,
जनताको दैनिक जीवनमा अनुभूत हुने गरी कार्यान्वयन होऊन्।
व्यावसायिक सहजता कायम राखौँ,
त्योसँगै हामी सबैले व्यावसायिकता मर्न नदिउँ।
नियम बनाउनेले नियम पालना गरौँ,
कार्यान्वयन गर्नेले निष्पक्षता कायम गरौँ,
सेवा लिनेले पनि सार्वजनिक सम्पत्तिको सम्मान गरौँ।
राजनीतिक नेतृत्वले संस्थालाई बलियो बनाओस्,
प्रशासनले परिणाममुखी काम गरोस्
र नागरिक समाजले जवाफदेहिताको आवाज निरन्तर उठाइरहोस्।
किनकि लोकतन्त्र केवल निर्वाचनको दिन होइन,
नागरिकले हरेक दिन राज्यबाट पाउने व्यवहारमा देखिन्छ।
सुशासन केवल नारामा होइन,
समयमै पाएको सेवा, निष्पक्ष निर्णय र सुरक्षित समाजमा देखिन्छ।
अँध्यारो जीवनमा उज्यालोको किरण बनेर
जो दिनरात सेवा गरिरहेका छन्,
तिनको सम्मान गर्नु हाम्रो साझा दायित्व हो।
उनीहरूको सुरक्षा गर्नु राज्यको जिम्मेवारी हो,
र उनीहरूमाथि विश्वासको वातावरण बनाउनु समाजको कर्तव्य हो।
आउनुहोस्, आजैदेखि एउटा साझा संकल्प गरौँ—
हिंसाभन्दा संवाद रोजौँ,
प्रतिशोधभन्दा न्याय रोजौँ,
पहुँचभन्दा प्रणाली रोजौँ,
स्वार्थभन्दा सार्वजनिक हित रोजौँ।
सेवा गर्ने मन मर्न नदिउँ,
सेवा गर्ने हात गल्न नदिउँ।
जिम्मेवार प्रशासन निर्माण गरौँ,
स्वच्छ र उत्तरदायी राजनीति रोजौँ।
र अन्ततः—
ओठ सुकेका नागरिकलाई
फेरि हाँसो, भरोसा र खुशी दिउँ।
कोमल शर्मा रिजाल
बुद्धशान्ति
झापा।
सेवा गर्ने मन मर्न नदिउँ
सेवा गर्ने मन मर्न नदिउँ,
मान्छेभित्र बाँचेको मान्छे मर्न नदिउँ।
अँध्यारोले छोपेको बाटोमा
एउटा दीप बनेर उभिएको हातलाई
निराशाको हुरीले निभ्न नदिउँ।
अभावले थिचिएका आँखाहरूमा
आशाको एउटा किरण बोकेर,
पीडाले चिच्याएका ओठहरूमा
जीवनको एउटा मीठो शब्द बोकेर,
आज पनि हजारौँ डाक्टर, नर्स र स्वास्थ्यकर्मी
निद्राभन्दा कर्तव्यलाई ठूलो ठानेर
मृत्युको छेउसम्म पुगेर
जीवनको पक्षमा उभिएका छन्।
कहिलेकाहीँ
आफ्नै थकाइ लुकाएर,
आफ्नै आँसु पुछेर,
अरूका आँखामा उज्यालो खोज्दै
उनीहरू हिँडिरहेका छन्—
सेवालाई जागिर होइन,
मानवताको धर्म ठानेर।
तर विडम्बना !
जसले जीवन बचाउँछ,
उसैको हातमा ढुंगा उठ्न थालेको छ।
जसले घाउमा मल्हम लगाउँछ,
उसैको मनमा घाउ पार्न थालिएको छ।
अस्पतालका भित्ताहरू
तोडफोडका आवाजले काँप्न थालेका छन्,
सेवाका हातहरू
डरका छायामा सुक्न थालेका छन्।
यो प्रश्न केवल
एउटा अस्पतालको होइन,
एउटा स्वास्थ्यकर्मीको होइन—
यो त हाम्रो चेतनाको प्रश्न हो,
हाम्रो संस्कारको प्रश्न हो,
हाम्रो राजनीति, प्रशासन
र राज्यप्रतिको हाम्रो विश्वासको प्रश्न हो।
कति दिनसम्म
पहुँचले नियमलाई जितिरहने ?
कति दिनसम्म
सिफारिसले अधिकारलाई छेकिरहने ?
कति दिनसम्म
चिनजानको ढोकाबाट न्याय पस्ने
र साधारण नागरिक
लाइनमै उभिएर थाकिरहने ?
राज्य
कसैको निजी आँगन होइन,
प्रशासन
कुनै दलको छायाँ होइन।
सरकारी कार्यालयको ढोका
हरेक नागरिकका लागि समान हुनुपर्छ,
कानुनको तराजु
पद हेरेर होइन—
न्याय हेरेर झुक्नुपर्छ।
राजनीति
कुर्सीको उचाइ होइन,
जनताको पीडाको गहिराइ बुझ्ने कला हो।
प्रशासन
आदेशको भारी होइन,
नागरिकको भरोसा बोक्ने काँध हो।
लोकतन्त्र
मतपेटिकामा थन्किएको कागज होइन,
नागरिकले हरेक दिन
राज्यबाट पाउने सम्मानको अनुभूति हो।
त्यसैले—
सेवा गर्ने मन मर्न नदिउँ,
सेवा गर्ने हात गल्न नदिउँ।
सेवकको हातमा हथकडी होइन,
विश्वासको फूल राखौँ।
अस्पतालमा भय होइन,
भरोसाको वातावरण बनाऔँ।
प्रशासनमा दबाब होइन,
निष्पक्षताको दीप बालौँ।
गल्ती भयो भने
छानबिन होस्—
तर भीडको फैसला नहोस्।
अन्याय भयो भने
न्याय होस्—
तर प्रतिशोधको आगो नबलोस्।
आक्रोशलाई आवाज बनाऔँ,
हिंसालाई संस्कार नबनाऔँ।
असहमतिको अधिकार बचाऔँ,
तर अराजकताको अधिकार नदिऔँ।
कुनै नागरिक
सरकारी कार्यालय पुग्दा
“कसलाई चिन्छौ ?” भन्ने प्रश्न नसुनोस्,
बरु—
“तपाईंलाई के सेवा चाहियो ?”
भन्ने आत्मीय आवाज सुनोस्।
कुनै बिरामी
अस्पतालको ढोकामा पुग्दा
उसको परिचयपत्र होइन,
उसको पीडा देखियोस्।
उसको खल्ती होइन,
उसको जीवनको मूल्य गनियोस्।
कुनै युवा
भविष्य खोज्दै विदेशको विमान चढ्दा
आफ्नो देशप्रति घृणा बोकेर नजाओस्,
बरु—
“यहीँ पनि मेरो सपना बाँच्न सक्छ”
भन्ने विश्वास बोकेर
यही माटोमा भविष्य रोप्न सकोस्।
विकास
भाषणको मञ्चमा मात्र नफुलोस्,
गाउँको बाटोमा देखियोस्,
विद्यालयको कक्षामा सुनियोस्,
अस्पतालको शय्यामा अनुभूत होस्,
किसानको खेतमा फलोस्,
युवाको हातमा रोजगारी बनोस्।
व्यावसायिक सहजता चाहिन्छ—
तर व्यावसायिकता पनि चाहिन्छ।
अधिकार चाहिन्छ—
तर उत्तरदायित्व पनि चाहिन्छ।
स्वतन्त्रता चाहिन्छ—
तर मर्यादा पनि चाहिन्छ।
नियम बनाउनेले
पहिले आफैँ नियम मानोस्।
नियम कार्यान्वयन गर्नेले
आफ्नो विवेक नबेचोस्।
सेवा लिनेले
सार्वजनिक सम्पत्तिलाई
आफ्नै सम्पत्तिजस्तै जोगाओस्।
राजनीतिक नेतृत्वले
संस्था कब्जा होइन,
संस्था निर्माण गरोस्।
प्रशासनले
फाइल होइन, परिणाम चलाओस्।
नागरिक समाजले
मौनताको पर्दा च्यातेर
जवाफदेहिताको आवाज उठाओस्।
किनकि—
राष्ट्र केवल नक्सामा हुँदैन,
राष्ट्र नागरिकको विश्वासमा हुन्छ।
सरकार केवल सिंहदरबारमा हुँदैन,
सरकार त
नागरिकले पाएको एउटा निष्पक्ष निर्णयमा हुन्छ।
सुशासन केवल नारामा हुँदैन,
समयमै पाएको सेवामा हुन्छ,
न्यायपूर्ण व्यवहारमा हुन्छ,
सुरक्षित समाजमा हुन्छ।
त्यसैले
जो रातको अन्तिम प्रहरसम्म
अस्पतालको उज्यालोमा उभिएको छ,
जो आफ्ना सन्तानको निद्रा त्यागेर
अरूका सन्तान बचाइरहेको छ,
जो आफ्नै थकानभन्दा
अरूको पीडालाई ठूलो ठानिरहेको छ—
उसलाई केवल धन्यवाद होइन,
सुरक्षा देऊ,
सम्मान देऊ,
विश्वास देऊ।
किनकि
सेवा गर्ने हात भाँचियो भने
घाउ कसले बाँध्ने ?
सेवा गर्ने मन मर्यो भने
आशा कसले जगाउने ?
विश्वासको दीप निभ्यो भने
अँध्यारोमा बाटो कसले देखाउने ?
आउनुहोस्—
आजै एउटा संकल्प गरौँ।
हिंसाभन्दा संवाद रोजौँ,
प्रतिशोधभन्दा न्याय रोजौँ,
पहुँचभन्दा प्रणाली रोजौँ,
स्वार्थभन्दा सार्वजनिक हित रोजौँ।
व्यक्तिभन्दा संस्था रोजौँ,
नाराभन्दा परिणाम रोजौँ,
अधिकारसँगै कर्तव्य रोजौँ।
र अन्ततः—
ओठ सुकेका नागरिकको ओठमा
फेरि मुस्कान फुलाऔँ।
थाकेका आँखामा
फेरि भरोसा जगाऔँ।
टुटेका मनमा
फेरि राज्यप्रतिको विश्वास भरौँ।
याद राखौँ—
देश बिग्रँदा केवल सरकार दोषी हुँदैन,
समाजको मौनताले पनि
अराजकतालाई बल दिन्छ।
त्यसैले
आफूभित्रको असल मान्छेलाई बचाऔँ,
अरूभित्रको सेवकलाई सम्मान गरौँ,
संस्थालाई बलियो बनाऔँ,
कानुनलाई सर्वोच्च बनाऔँ।
र हजारौँ थाकेका हातहरूलाई
एउटै स्वरमा भनौँ—
सेवा गर्ने मन मर्न नदिउँ,
सेवा गर्ने हात गल्न नदिउँ।
मानवताको दीप निभ्न नदिउँ,
नागरिकको भरोसा टुट्न नदिउँ।
देश बनाउने सपना
भाषणमा मात्र होइन—
हाम्रो व्यवहारबाट सुरु गरौँ।
— कोमल शर्मा रिजाल
बुद्धशान्ति, झापा
Comments
Post a Comment